Prof. Dr. Enver Duran, Sağlık Sektörünü Değerlendirdi

İstanbul Arel Üniversitesi Tıp Fakültesi Kurucu Dekanı Prof. Dr. Enver Duran, hem sağlık dünyası hem de sağlık eğitimi hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu. Arelnews.com’un sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Enver Duran, birbirinden önemli açıklamalarda bulundu.


Prof. Dr. Enver Duran
  1. Türkiye’de sağlık çalışanı sayısı yeterli mi?

Türkiye’nin sağlıkta insan kaynakları incelendiğinde yıllar bazında her unvanda personel sayısında artış görülmektedir. Bu artış Türkiye genelinde gerçekleşmiş olsa da halen sağlıkta yeterli insan kaynağına ulaşım sağlanamamıştır. Buna rağmen ülke genelindeki insan gücü dağılımında da dengesizlikler görülmektedir. Araştırmalar sağlık personelindeki dengesizliğin dünya genelinde karşılaşılan önemli bir problem olduğunu göstermektir.

  1. Halk Sağlığında çalışanların sorunları nelerdir?

Sağlıklı bir toplum için, aile hekimliği uygulamasının sağlıklı kurgulanması eksikliklerin ve gerekli düzenlenmelerin bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. Aile hekimliği uygulaması, koruyucu önlemler, denetim sistemi ve ödeme sistemlerin yerinde incelenmesi ve elde edilen sonuçların yeniden değerlendirmelerin yapılması ile hızla gelişerek, dünya örneklerinde olduğu gibi ihtiyaçlara göre şekillenebilecektir.

  • Emeklik özlük hakları ve yıpranma payı
  • Hastaya takip ve bildirimlerde yasal sorumluluk
  • İzin problemi
  • Rapor kaosu
  • Sağlıkta şiddet
  • Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmesi ve usulsüz denetimlere ve keyfi ceza puanı uygulamalarına son verilmesi
  • SABİM Hattı
  • Kırsalda ase sorunu
  • Adli ve defin nöbetleri;
  • Personel ihtiyacı;
  • Kamu görevlisi olmayan ASE’ler
  • Becayiş hakkı
  • Gruplandırma kriterleri
  • Aşıların Muhafazası
  • Kronik hastalıkların takibi
  • Uzmanlık Eğitimleri
  • AHBS teknik desteği
  • Çalışan Memnuniyeti
  • Performans kesintisi
  • Mesleki eğitimler
  • Misafir hastalar

  1. Hekim hakları nelerdir? Hekim sorumluluğu nedir?
  • Hekim hakları henüz yeterince yüksek sesle dile getirilemediği, özlük hakları bağlamının ötesinde etik bir temele dayandırılamadığı için aşağıda sıralananlar ancak, tartışılmakta olanları içeren bir öneri demetidir ve Dr. Taner Özbenli tarafından 12 maddede kaleme alınan hak kategorilerini içermektedir.
  • Hekimin çağdaş bilimsel tıp olanaklarından yararlanma ve mesleki uygulamalarında kullanma hakkı: Tıbbi bilgi ve uygulama olanaklarının hızla geliştiği günümüzde hekimin, mesleki gelişimi, mesleğe yabancılaşmaması, hastasına nitelikli sağlık hizmeti olanaklarını sağlaması açısından önem taşımaktadır.
  • Hekimin mesleki uygulamada etik ilkelere bağlı olma hakkı: Hastanın etik duyarlılığa sahip hekim tarafından tedavisinin yapılmasını bekleme hakkı, bu hakkın temelini oluşturmaktadır. TTB Hekimlik Meslek Etiği Kuralları metninde hekimin görevi olarak vurgulanan “etik ilkelere uygun mesleki uygulama ve tutum geliştirme”, bu ilkelerin aynı zamanda hekime karşılaştığı etik sorunların çözümünde nesnel bir temel oluşturması ve tutumunun haklılığını gerekçelendirebilmesi açısından önem kazanmaktadır.
  • Hekimin mesleki bağımsızlığını ve özerkliğini koruma hakkı: Mesleki uygulamada özgür klinik karar verebilen hekim, hasta haklarının da olmazsa olmazlarından biridir. Hastanın tanı, tedavi ve izlem süreçlerinde yaratıcılık ve düşünce özgürlüğü ancak her tür baskıdan arındırılmış, klinik özerkliğin sağlandığı koşullarda olanaklıdır. Bu hakkın kullanımı insan hakları ihlallerinin olduğu ortamlarda mesleki bilginin kötüye kullanımının önlenmesi açısından özel bir anlam taşımaktadır.
  • Hekimin kendi değerlerine ters düşen durumlardan kaçınma hakkı: Hastaya ilişkin değerlerin klinik kararlarda yer aldığı günümüz tıp uygulamalarında, hekimin kendi değerlerini tartışma konusu yapmaksızın uygun olmayan seçimleri onaylamasını ve uygulamasını beklemek, gerçekçi olmadığı gibi hekimlik mesleğini teknisyenlik olarak görme hatasına da yol açacaktır.
  • Hekimin kendi sağlığını koruma hakkı: Hekimin, mesleği gereği sağlık riskleri altında olduğu gerçeği, bu hakkın kaynağını oluşturmakta ve çalışma koşullarında söz konusu riskleri en aza indirecek önlemlerin alınmasını isteme hakkını dile getirmektedir.
  • Hekimin yeterli bir gelir düzeyini isteme hakkı: Bilgi ve emek yoğun bir mesleki uygulama belirli düzeyde bir ekonomik geliri gerektirmektedir. Mesleki bağımsızlığın da bir koşulu olan ekonomik bağımsızlık bilgiye ulaşımın ve bilimsel gelişmeleri izlemenin giderek güçleştiği günümüz koşullarında önem taşımaktadır.
  • Hekimin hastayı reddetme hakkı: Acil durumlar dışında, uğraşıyla ilgili ya da kişisel nedenlerle hekimin hastayı reddedebilmesi yanı sıra hekim-hasta arasında güven ilişkisinin zedelendiği durumlarda da bu hakkın kullanılması savunulmaktadır.
  • Hekimin yönetsel süreçlere katılma hakkı: Hekimler gerek mesleki kimlikleri gerekse içinde, yaşadıkları toplumda taşıdıkları aydın kimlikleri nedeniyle sağlık politikaları başta olmak üzere ülke politikalarının belirlenmesinde yer alabilmeli ve karar süreçlerine aktif olarak katılabilmelidirler.
  • Hekimin mesleki beceri ve yeteneğini geliştirme hakkı: Hekimliğin sürekli mesleki eğitim gerektiren bir meslek olması, tıbbi bilginin yenilenme hızı, yeni teknolojilerin klinik uygulamada giderek artan kullanımı bu hakkın temel gerekçesini oluşturmaktadır. Malpraktis yasalarının sağlık gündemindeki ağırlıklı konumu da bu hakkı haklı kılan bir başka gerekçedir.
  • Hekimin danışım hakkı: Sağlık hizmeti üretiminin ekip çalışmasına dayalı olduğu günümüz hekimlik uygulamaları, klinik ve etik kararların verilmesinde danışım mekanizmasını gerekli kıldığı için hekimin danışım hakkı mesleki uygulamanın bir gereği olmak durumundadır.
  • Hekim hatasına ortak olmayı reddetme hakkı: Tıbbi bilgi ve teknolojiye dayalı yeni uygulama olanaklarının artışı ve bu olanakların kullanımı konusunda artan kamuoyu baskısı, aynı zamanda hatalı uygulamalara da zemin hazırlamaktadır. Yeni tedavi yöntemlerine ilişkin eğitimin de yetersiz kaldığı tıp ortamında hekimin, meslektaş hatalarına ortak olmayı reddetme hakkı, hem hekim hem de hasta açısından güvenli sağlık ortamı yaratmayı hedeflemesi bağlamında önem taşımaktadır.
  • Hekimin cezalandırma pratiklerinde bulunmayı reddetme hakkı: Geleneksel yaşamı savunma ilkesi ile çağdaş insan haklarına ve onuruna saygı ilkesi, hekimin yönetsel otoritelerden gelen cezalandırma pratiklerinde yer alma biçimindeki görevlendirmeleri kabul etmelerine aykırılık oluşturmaktadır. DHB’nin hekimlerin ölüm cezalarına katılımının sonlandırılmasına ilişkin Lizbon Bildirgesi, işkence ve her türlü kötü muamele ortamlarında bulunmalarını yasaklayan Tokyo Bildirgesi bu hakkın temel dayanaklarını oluşturmaktadır.

Hekimlerin etik açısından hangi tür sorumlukları taşıdığını ya da kimlere karşı sorumlu olduğunu sorgulayacak olursak, genel olarak ve kısaca şunları söyleyebiliriz:

  1. Hastalarına karşı sorumluluk
  2. Meslektaşlarına karşı sorumluluk
  3. Topluma karşı sorumluluk
  4. Bir insan olarak kendisine karşı sorumluluk

Sayılan sorumluluk türleri, meslek ahlak tüzüklerinin de içeriğini oluşturmaktadır.

  1. Sağlık sektöründe mesleki sorunlar nelerdir?

Doktor ve Hemşireler: Kalp ve Damar hastalıklarında özellikle cerrahlar, adrenalin tehdidi ile karşı karşıyalar. Doktor ve hemşireler ise çalışmaları, hem de bir çok bulaşıcı hastalıkla karşı karşıya kalmaları nedeniyle tehlike altındadırlar. Sürekli ayakta çalıştıkları için varis en büyük düşmanları, gece vardiyaları ise hormonal bozukluklara neden olmaktadır.

  1. Türkiye’de tıp fakültesi ve hekim sayısı yeterli mi?

YÖK Atlasına göre ülkemizde toplam 83 üniversitenin tıp fakültesi bulunuyor. Her yıl genelde ve alanında en iyi üniversitelere yönelik sıralamalar derleyen QS Top Universities 2017 yılı tıp fakülteleri sıralamasına bakıldığında, Türkiye’den 4 üniversitenin ilk 500 içine girdiği görülüyor, bu okullar: Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Ege Üniversitesi. Sıralamanın ilk 10’unda yer alan okullar ise ABD, Birleşik Krallık ve İsveç üniversiteleri; ilk sırada ise ABD’de bulunan Harvard Üniversitesi geliyor.

OECD verileri baz alınarak tıp mezunlarına dair istatistiklere bakıldığında, Türkiye’de 2015 yılında tıp fakültelerinden mezun olan kişi sayısının 6.952 olduğu görülüyor. En çok tıp mezunu veren ülke ise 24.027 kişi ile ABD, onu 12.835 mezun ile Meksika izliyor.

  1. Dünyada uzman hekimlerin ücretleri nedir?

1.Amerika Birleşik Devletleri

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 370.000 ABD Doları

Pratisyen hekim için ortalama yıllık maaş – 230.000 ABD Doları

Genel olarak, ABD’deki erkek doktorlar kadın meslektaşlarından yüzde 36 daha fazla kazanıyorlar. Ortopedistler, yıllık ortalama  443 bin Dolar (maaş, ikramiye ve kar payı katkı payları), Kardiyologlar 410 bin dolar, dermatologlar 381 bin dolar ve en düşük alan çocuk doktoru 204 bin dolar  ile listenin başında geliyor.

Uzman hekimlere Kuzey Dakota’da 472 bin dolar en yüksek ücrete ödenirken, Rhode Island’da 291 bin dolar  olarak en düşük ücret ödeniyor. Birinci basamak hekimlerine en yüksek maaş olarak Arkansas ‘ta 330 bin dolar verilirken, en düşük olarak  Columbia Bölgesi’nde 192 bin dolar ödeme yapılıyor.

  1. KANADA

Uzman hekim ortalama yıllık maaş – 338 bin ABD Doları

Pratisyen hekim için yıllık ortalama maaş – 271 bin ABD Doları

Kanada’da 90 binden fazla doktor var ve ülke nüfusundan daha hızlı artıyor. 100 bin kişiye yaklaşık 228 doktor düşüyor. Ortalama maaş, Nova Scotia’da 258 bin dolar ile Alberta’da 366 bin dolar arasında değişmektedir.

  1. AVUSTRALYA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 260.000 ABD Doları

Pratisyen hekim GP için ortalama yıllık maaş – 140.000 ABD Doları

Nöroloji cerrahları, yılda 430 bin Dolar’a varan maaşlar kazanıyor. Ardından 420 bin Dolar maaş alan göz doktoru geliyor. Sydney veya Melbourne ‘de bulunanlar yüzde 50 daha fazla kazanabilecekleri yerler arasında. En fazla para alan diğer tıp uzmanı, kardiyolog, plastik ve rekonstrüktif cerrah ve jinekolog / doğum uzmanıdır.

  1. HOLLANDA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 253.000 ABD doları

Bir Pratisyen Hekimin ortalama yıllık maaşı – 117.000 ABD Doları

  1. BELÇİKA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 188.000 ABD doları

Pratisyen hekim için yıllık ortalama maaş – 61.000 ABD Doları

  1. İRLANDA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 183.000 ABD doları

Pratisyen hekim için ortalama yıllık maaş – 125.000 ABD Doları

İrlanda, GSYİH’nın yüzde 8,1’ini sağlık için harcıyor ve 1.000 kişi başına yaklaşık 2,76 yatağı var.

  1. İNGİLTERE

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 150.000 ABD Doları

Pratisyen hekim için yıllık ortalama maaş – 120.000 ABD Doları

Genel olarak, maaşlar doktorun derecesine ve deneyimine bağlı olarak büyük ölçüde değişiyor. İngiltere’deki stajyer doktorlar yılda yaklaşık 26 bin  £ ‘dan başlayarak 12 farklı grupta 65 bin Euro’ya yükseldi. Uzman doktorlar 37bin 923 Euro ila 70 bin 700 Euro arasında temel bir ücret alır.

  1. FRANSA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 149.000 ABD Doları

Pratisyen hekim için ortalama yıllık maaş – 60.000 ABD Doları

Ülkede hasta başına temel ücret 28 ABD Doları

  1. İSVİÇRE

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 130.000 ABD Doları

Pratisyen hekim için ortalama yıllık maaş – 116,000 ABD Doları

Ülkede yaklaşık 32 bin doktor var. En yüksek maaş alanlar kalp uzmanları, gastroenterologlar, beyin cerrahları ve radyologlar.

 

  1. DANİMARKA

Uzman hekim ortalama yıllık maaşı – 91.000 ABD Doları

Bir pratisyen hekim için ortalama yıllık maaş – 109.000 ABD Doları

 

  1. Doktorlar yurt dışında çalışmak istiyorlar mı yoksa kaçıyorlar mı?

Türk Tabipler Birliği (TTB) 2012-2019 yıllarında yurt dışında çalışabilmek için sicil verisi isteyen hekimlerin sayısını açıkladı. Veriler, son 8 yılda Türkiye’de çalışmak istemeyen hekim sayısının sistematik biçimde arttığını ortaya koydu.

TTB tarafından açıklanan verilere göre, 2012 yılında 59 hekim sicil için başvuruda bulundu. Bu sayı 2013 yılında 90’a, 2014’te 118’e, 2015’te 150’ye, 2016 yılında da 245’e yükseldi. 2017 yılına gelindiğinde ise başvuruda bulunan hekim sayısı, bir önceki yıla göre neredeyse iki kat artış gösterek, 482’ye çıktı. 2018’de de devam eden artışta sayı 802 olarak kayıtlara geçti.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir