Bizimle iletişime geçin

Yazarlar

Matematik Dedikleri!

Prof. Dr. Kadir DABBAĞOĞLU

Matematik Dedikleri!

“…. gelelim hemen her öğrencinin belalısı durumundaki Matematik dersine. İlkokuldan üniversiteyi bitirinceye kadar Matematik ile aram hiç iyi olmadı. İkmale (bütünlemeye) bile kalmadan hep geçer not aldım ama her defasında öğretmenlerime şu soruyu sordum:

Matematik’in bana ne yararı var?

Öğretmenlerim ısrarla, her defasında, büyüğünce anlarsın dediler. Yaşımız kemale erdi ama ben hâlâ onca matematik dersini, sınıf geçmenin ötesinde niye aldığımı hala anlayabilmiş değilim.”

Gazeteci Abbas Güçlü’ye matematikçi Ali Nesin’in verdiği cevap şöyledir

Abbas Bey, çok haklısınız, matematik bir şeye yaramaz, çünkü matematik çok şeye yarar! O kadar çok şeye yarar ki neye yaradığını söylemek imkânsızdır. Sanat ve felsefe de aynen matematik gibi, tek bir şeye değil, çok şeye yarar. O kadar çok şeye yararlar ki, yararları o kadar geniş bir alana yayılır ki, “hah işte şu işe yaradı” diyemezsiniz. Mesela sanattan anlamak, Picasso’yu, Klee’yi bilmek, Dostoyevski’yi okumuş olmak, Brahms’ı dinlemek bugüne kadar ne işinize yaradı (bilip, dinlediğini varsayıyor)? Matematik hiçbir işe yaramasa dahi doğruyu bulmanın ne demek olduğunu öğretir, doğruya nasıl ulaşılacağını gösterir, doğruya ulaşmanın zorluğunu fark ettirir. Zihinsel olan matematiği gerçek hayatla karşılaştırınca, hayatta doğrunun ne kadar muğlak olduğunu, hayatta doğruya ulaşmanın ne kadar zor olduğunu, hatta bazen mutlak doğrunun olmadığını anlarız. Böylece karşı düşüncelere daha açık oluruz, ikna etmenin ve diğerini dinlemenin önemini anlarız. Matematik sadece hesap kitap değildir, doğru öğretildiğinde bir demokrasi dersidir de.”

Evet!

Müzik, resim, edebiyat, dans, mimari, tiyatro ve dahi sinema.

Hangisini felsefe ve matematiksiz yapabiliriz?

Yaptığımız işe, sanatsız, nasıl güzellik katabiliriz?

Matematik diliyle doğru bir şekilde formüle edilmediği müddetçe, hiçbir teorinin doğruluğu değerlendirilemez!

“Tanrı matematikçi mi” kitabının yazarı Mario Livio’nun iddiası bu. Ona göre, Matematik olmasaydı, doğanın yasaları anlaşılamazdı, matematik evrenle ilgili her teorinin çimentosudur.

İngiliz filozof Sör Michael Dummett “En soyut entelektüel disiplin olan felsefe ve matematik aynı türden bir kafa karışıklığına yol açar: Neyin nesidir bunlar? Üstelik bu kafa karışıklığının sebebi sadece bilgisizlik de değildir” der.

Abbas Güçlü’nün yaşadığı ikilemin kaynağı burada biraz daha netleşiyor sanki.

Mario Livio bir konferansında kitabına isim olarak koyduğu soruyu izleyicilere sorar:

“Tanrı matematikçi midir?” ve ön sıralardan bir ses duyar “aman Tanrım, umarım değildir”.

Yazarın amacı ne Tanrı’yı tanımlamaya yönelik felsefik açıklamalar yapmak ne de matematik fobisi olanların yüreğini hoplatmaktır. Yazar kendi ifadesiyle en yaratıcı dehaları bile şaşırtmayı başaran bir mucizeyi gözler önüne sermek istemiştir sadece.

Ona göre, matematik her yerdedir ve her şeye gücü yeter. Bunlar ise ancak ilahi bir varlığa yakıştırılabilecek özelliklerdir.

Tıpkı Tanrı gibi.

İngiliz fizikçi James Jeans “kâinatın mimarı mükemmel bir matematikçi olsa gerek” demiştir.

Galileo’ya göre evreninin dili matematikle yazılmıştır.

Evrenle ilgili formüller geliştiren fizikçiler ki matematikle şiir yazanlardır, muhtemel ekonomik krizleri tahmin etmek için uğraşan iktisatçılar, beyin fonksiyonları üzerinde modeller üreten nörobiyologlar, kaynak optimizasyonu yapan istihbaratçılar, kullandıkları alanlar farklı olmakla birlikte, temelde matematikten faydalanır ve birbirleriyle asla çelişmezler.

1997’de Myron Scholes ve Robert Carhart Merton’a Nobel Ekonomi ödülü kazandıran Black-Scholes Opsiyon Fiyatlama modelinden de bu bağlamda, bahsedebiliriz. Ödüle layık görülen finansal modelin temelinde fizikçilerin on yıllardır incelemekte olduğu Brown Hareketi yatar.

Anlaşılan o ki kâinatta kimin parmağı var halen araştırılıyor olsa da, finans dünyasını sadece insanoğlu kurcalıyor.

Peki ya siyasetçiler, onlar da matematikten yararlanmalı mıdır?

Ali Nesin’e göre kavga eden bir siyasetçi kesinlikle matematik bilmiyordur.

Sonuç!

Siz siz olun, matematiği ihmal etmeyin.

Continue Reading
Yorum Yap

Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir